Παρασκευή , 25 Ιουλίου 2014
Τελευταίες Ειδήσεις
Γιάννης Ρίτσος: 23 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου ποιητή

Γιάννης Ρίτσος: 23 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου ποιητή

Με τη μεγάλη, σπουδαία ποίησή του τραγούδησε τον άνθρωπο, την ομορφιά, την επανάσταση. Μέσα απ” τη δική του πληγή κοίταξε του κόσμου την πληγή – σφούγγισε το δάκρυ του κόσμου και το έκανε τραγούδι… Για να σμίξει τον κόσμο…

-1η Μαϊου 1909: Γεννιέται στη Μονεμβάσια το τέταρτο και τελευταίο παιδί του εμπόρου Ελευθέριου Ρίτσου και της Ελευθερίας Βουζουναρά. Τα προηγούμενα παιδιά τους: Νίνα, Μίμης, Λούλα.

-1914: Εγγράφεται στο δημοτικό σχολείο Μονεμβάσιας, το 1919 στο σχολαρχείο της και το 1921 στο γυμνάσιο Γυθείου. Πεθαίνουν, από φυματίωση, ο αδελφός του και η μητέρα του.

-1924: Με το ψευδώνυμο «Ιδανικό Όραμα» δημοσιεύει ποιήματα στη «Διάπλαση των Παίδων», που διευθύνει ο Ξενόπουλος.

-1925: Με την «ακριβή» αδελφή του Λούλα εγκαθίσταται στην Αθήνα. Οικονομική καταστροφή της οικογένειας. Δουλεύει σαν δακτυλογράφος και μετά σαν αντιγραφέας στην Εθνική Τράπεζα.

lou

-1926: Προσβάλλεται από φυματίωση. Πάει στη Μονεμβάσια, μένει σε πανδοχείο και γράφει ποιήματα που ανήκουν στις συλλογές «Δάκρυα και χαμόγελα» και «Στο παλιό μας σπίτι» (που δεν εκδόθηκαν). Επιστρέφει στην Αθήνα. Εγγράφεται στη Νομική, αλλά δε φοιτά, λόγω οικονομικών δυσκολιών. Εργάζεται ταυτόχρονα σαν βοηθός βιβλιοθηκάριου και γραφέας του Δικηγορικού Συλλόγου Αθήνας.

-1927: Νοσηλεύεται στο σανατόριο Παπαδημητρίου και μετά, για τρία χρόνια, στη «Σωτηρία», όπου γνωρίζεται με φυματικούς μαρξιστές και διανοούμενους. Δημοσιεύει ποιήματα στο «Φιλολογικό Παράρτημα» της «Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαίδειας».

-1930: Μεταφέρεται στο φθισιατρείο Καψαλώνας. Επιστρέφει στην Αθήνα. Συνδέεται με τους «Πρωτοπόρους» της ΟΚΝΕ και με την Εργατική Λέσχη και αναλαμβάνει το καλλιτεχνικό τμήμα της. Σκηνοθετεί, παίζει, απαγγέλλει. Η Λούλα τον βοηθά, για λίγο, οικονομικά.

-1933: Για βιοπορισμό παίζει στο «Θέατρο Κυψέλης» και μετά με τους θιάσους Ριτσιάδη και Μακέδου.

-1934: Εκδίδει την ποιητική συλλογή «Τρακτέρ». Συνεργάζεται με το «Ριζοσπάστη», υπογράφοντας με αντεστραμμένο το όνομά του – Ι. Σοστίρ – και γίνεται μέλος του ΚΚΕ. Δουλεύει ως διορθωτής και επιμελητής των εκδόσεων «Γκοβόστη».

Ο «Επιτάφιος» του κόσμου
-1936: 9 Μαΐου γίνεται στη Θεσσαλονίκη η μεγάλη, ματωμένη καπνεργατική απεργία.
10 Μαΐου, οι εφημερίδες δημοσιεύουν τη φωτογραφία της μάνας που θρηνεί το σκοτωμένο γιο της. Ο Ρίτσος σε τρεις μέρες γράφει τα πρώτα 14 άσματα του «Επιταφίου».

12 Μαΐου ο «Ριζοσπάστης» δημοσιεύει τρία, με τίτλο «Μοιρολόι». Εκδίδεται ο «Επιτάφιος» (10.000 αντίτυπα). Η 4η Αυγούστου κατάσχει τα εναπομείναντα 250 αντίτυπα και τα καίει στους Στύλους του Ολυμπίου Διός.

epitafios1

 

 

-1937: Εκδίδεται «Το τραγούδι της αδελφής μου» και ο Παλαμάς γράφει: «Παραμερίζουμε, ποιητή, για να περάσεις».

-1938: Κυκλοφορεί η «Εαρινή Συμφωνία». Προσλαμβάνεται στη «Λυρική Σκηνή» ως χορευτής.

-1942: Προσφέρει τις υπηρεσίες του στο «Μορφωτικό Τμήμα» του ΕΑΜ και όπου αλλού χρειαστεί, ακόμα και κατάκοιτος από την αρρώστια.

-1943: Εκδίδεται η «Παλιά μαζούρκα σε ρυθμό βροχής» με τίτλο «Μακρινή εποχή εφηβείας» και η «Δοκιμασία», τη σύνθεση της οποίας με τίτλο «Παραμονές ήλιου» απαγορεύει η γερμανική λογοκρισία.

-1944: Γράφει θεατρικά έργα και το πεζό «Στους πρόποδες της σιωπής», το οποίο καίγεται-μαζί με όλο το αρχείο του- στα Δεκεμβριανά, στη διάρκεια των οποίων βρίσκεται συχνά για λογαριασμό του ΕΑΜ στην ελεύθερη Καισαριανή.

-1945: Με την υποχώρηση πάει στη Λαμία. Στα Τρίκαλα και στο Βόλο συναντά τον Άρη. Στέλνεται στην Κοζάνη, στο «Λαϊκό Θέατρο Μακεδονίας» του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Στο δρόμο γράφει την «Αθήνα στ” άρματα», που παίζεται με επιτυχία και αποτελεί τη βάση του τρίπρακτου «Πέρα απ” τον ίσκιο των κυπαρισσιών». Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας επιστρέφει στην Αθήνα. Συνεργάζεται με τα «Ελεύθερα Γράμματα». Συνεργάζεται με το καλλιτεχνικό τμήμα της ΕΠΟΝ και παρακολουθεί την ομάδα των νέων λογοτεχνών.

-1948: Εξορίζεται στο Κοντοπούλι Λήμνου.

ritsos_exoria1
                                                                                                            Στη Μακρόνησο

-1949:
 Μεταφέρεται στο Μακρονήσι. Γράφει, αν και απαγορεύεται. Συνεξόριστοί του (κυρίως ο Μάνος Κατράκης) κρύβουν τα ποιήματά του μέσα σε μπουκάλια και τα θάβουν.

ritsos_exoria2
                                     Συσσίτιο στη Μακρόνησο. Ο Γ. Ρίτσος δεύτερος, αριστερά και πλάι του ο Μάνος Κατράκης

 

-1950: Αύγουστο συλλαμβάνεται εκ νέου και ξαναστέλνεται στο Μακρονήσι και μετά στον Αϊ-Στράτη. Γράφει και «φυγαδεύει» στο εξωτερικό το περίφημο «Γράμμα στο Ζολιό Κιουρί».

-1952: Μετά τις διεθνείς διαμαρτυρίες κορυφαίων διανοουμένων, απολύεται, χωρίς να υπογράψει δήλωση. Εκλέγεται στη Διοικούσα Επιτροπή της ΕΔΑ και συνεργάζεται με την «Αυγή». Κυκλοφορεί «Ο άνθρωπος με το γαρίφαλο».

ritsos_exoria3

Στον Αϊ Στράτη με την μαντολινάτα που συμμετείχε (ο Γ. Ρ. με την καπαρντίνα

1944-53: Σε όλη τη διάρκεια της Κατοχής ο ποιητής είναι καθηλωμένος στο κρεβάτι από σοβαρή υποτροπή της αρρώστιας. Συμμετέχει στο καλλιτεχνικό τμήμα του ΕΑΜ. Πολλά από τα γραπτά του, μεταξύ των οποίων και ένα πολυσέλιδο μυθιστόρημα, καταστράφηκαν στα Δεκεμβριανά. Στον Εμφύλιο, εξορίζεται στη Λήμνο (1948), στη Μακρόνησο (1949), στον Αϊ-Στράτη (1950). Απελευθερώνεται το 1952.
Από την Τελευταία π. Α. εκατονταετία (1942), που γράφεται παράλληλα με τη Δοκιμασία, αρχίζει μια καινούργια περίοδος, η οποία καλύπτει όλα αυτά τα δύσκολα χρόνια. Πρόκειται σχεδόν αποκλειστικά για ποιήματα του αγώνα και της εξορίας, τα οποία, αν και διαφέρουν μορφολογικά μεταξύ τους, τα συνδέουν η θεματική συνάφεια και η νωπή ιστορική εμπειρία.
Η κοινότητα του πόνου θα εκφραστεί με τη μορφή του χορικού (Τρία χορικά, 1944-47). Την εποποιία της Αντίστασης ζωντανεύουν τα δίδυμα έργα Ρωμιοσύνη και Η Κυρά των Αμπελιών (1945-47).

1944-53: Σε όλη τη διάρκεια της Κατοχής ο ποιητής είναι καθηλωμένος στο κρεβάτι από σοβαρή υποτροπή της αρρώστιας. Συμμετέχει στο καλλιτεχνικό τμήμα του ΕΑΜ. Πολλά από τα γραπτά του, μεταξύ των οποίων και ένα πολυσέλιδο μυθιστόρημα, καταστράφηκαν στα Δεκεμβριανά. Στον Εμφύλιο, εξορίζεται στη Λήμνο (1948), στη Μακρόνησο (1949), στον Αϊ-Στράτη (1950). Απελευθερώνεται το 1952. Από την Τελευταία π. Α. εκατονταετία (1942), που γράφεται παράλληλα με τη Δοκιμασία, αρχίζει μια καινούργια περίοδος, η οποία καλύπτει όλα αυτά τα δύσκολα χρόνια. Πρόκειται σχεδόν αποκλειστικά για ποιήματα του αγώνα και της εξορίας, τα οποία, αν και διαφέρουν μορφολογικά μεταξύ τους, τα συνδέουν η θεματική συνάφεια και η νωπή ιστορική εμπειρία. Η κοινότητα του πόνου θα εκφραστεί με τη μορφή του χορικού (Τρία χορικά, 1944-47). Την εποποιία της Αντίστασης ζωντανεύουν τα δίδυμα έργα Ρωμιοσύνη και Η Κυρά των Αμπελιών (1945-47). Στον Πέτρινο χρόνο (1949), ο λόγος απογυμνώνεται, γίνεται κραυγή που ανεβαίνει από την κόλαση της Μακρονήσου. Συμπύκνωση, εξομολογητικότητα στα απέριττα Ημερολόγια εξορίας. Παράλληλα, ένα ποίημα ποταμός (5.500 στίχοι), Οι γειτονιές του κόσμου (1949-51), «χρονικό» της δεκαετίας 1940-50. Με πολλά ενδιάμεσα στάδια, ο κύκλος κλείνει με την Ανυπόταχτη πολιτεία (1952-53): συνειδητοποίηση του βάθους της ήττας της αριστεράς με την επιστροφή στη μουδιασμένη και «εκσυγχρονιζόμενη» Αθήνα. Προσπάθεια επανένταξης και εσωτερικός αγώνας για την ανάκτηση των χαμένων ελπίδων.

 

Στον Πέτρινο χρόνο (1949), ο λόγος απογυμνώνεται, γίνεται κραυγή που ανεβαίνει από την κόλαση της Μακρονήσου. Συμπύκνωση, εξομολογητικότητα στα απέριττα Ημερολόγια εξορίας. Παράλληλα, ένα ποίημα ποταμός (5.500 στίχοι), Οι γειτονιές του κόσμου (1949-51), «χρονικό» της δεκαετίας 1940-50. Με πολλά ενδιάμεσα στάδια, ο κύκλος κλείνει με την Ανυπόταχτη πολιτεία (1952-53): συνειδητοποίηση του βάθους της ήττας της αριστεράς με την επιστροφή στη μουδιασμένη και «εκσυγχρονιζόμενη» Αθήνα. Προσπάθεια επανένταξης και εσωτερικός αγώνας για την ανάκτηση των χαμένων ελπίδων.

 

-1954: Παντρεύεται τη γιατρό Φαλίτσα Γεωργιάδου από το Καρλόβασι της Σάμου.

-1956: «Η σονάτα του σεληνόφωτος» (κρατικό βραβείο, κυκλοφορεί και στα γαλλικά). Ταξιδεύει στην ΕΣΣΔ και γράφει τις εντυπώσεις του στην «Αυγή».

-1957: Κυκλοφορούν: «Χρονικό», «Αποχαιρετισμός», «Μακρονησιώτικα» (επανεκδίδονται ως «Πέτρινος Χρόνος»), «Οι γειτονιές του κόσμου» κ.ά. Διώκεται, μαζί με τους Αυγέρη, Βρεττάκο – συνεργάτες επίσης της «Επιθεώρησης Τέχνης» – για το αφιέρωμά της στην Οχτωβριανή Επανάσταση. Διαμαρτυρίες στη Γαλλία για τη δίωξη.

-1960: Κυκλοφορούν «Το παράθυρο», η «Γέφυρα» και σε δίσκο, με μουσική Θεοδωράκη, ο «Επιτάφιος».

epitafioa_heirografo

-1963: Εκδίδονται: «12 ποιήματα για τον Καβάφη», «Μαρτυρίες», «Ποιήματα» του Ατίλα Γιόζεφ (μετάφραση Ρίτσου-Βρεττάκου). Η λογοκρισία απαγορεύει τα «Ποιήματά» του.

-1964: Εκδίδονται τα «Ποιήματα» του Μαγιακόφσκι, ο τρίτος τόμος των Ποιητικών «Απάντων» του κ.ά.

-1965: Εκδίδονται: «Φιλοκτήτης» κι η υπέροχη μετάφραση του «Εγώ, η μητέρα μου κι ο κόσμος» της Ντόρα Γκαμπέ.

-1966: «Ρωμιοσύνη», η μετάφραση του «Δρόμου» του ΄Ερεμπουργκ, «Μαρτυρίες» (δεύτερη σειρά), «Ορέστης», «Ανθολογία Τσέχων και Σλοβάκων ποιητών» κ.ά.

-1967, 21 Απριλίου: συλλαμβάνεται. Μετά την Ασφάλεια και τον Ιππόδρομο, εξορίζεται στη Γυάρο και μετά στο Παρθένι Λέρου.

-1968: Φρουρούμενος εισάγεται στο αντικαρκινικό «Άγιος Σάββας». Επιστρέφει στο στρατόπεδο και μετά σε κατ” οίκον περιορισμό στη Σάμο. Στέλνει κρυφά στη Γαλλία το «Πέτρες Επαναλήψεις Κιγκλίδωμα» (μεταφράζεται και εκδίδεται) και αργότερα τα «Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας» (το μελοποιεί ο Θεοδωράκης και το παρουσιάζει ανά την Ευρώπη). Διεθνής απαίτηση η απελευθέρωσή του.

1973 kakaoxto.TIF

-1970: Αίρεται ο κατ” οίκον περιορισμός. Γυρνά στην Αθήνα. Προσκαλείται σε Διεθνές Συνέδριο Ποίησης στο Λονδίνο. Η χούντα για να του δώσει διαβατήριο, τού ζητά να μην την επικρίνει στο εξής. Ο Ρίτσος αρνείται. Η χούντα τον τιμωρεί για την άρνησή του, με σύλληψη και κατ” οίκον περιορισμό στη Σάμο και πάλι. Νέες διεθνείς διαμαρτυρίες. Επιτρέπεται η μετακίνησή του στην Ελλάδα. Ανακηρύσσεται μέλος της Ακαδημίας του Μάιντς της Ομοσπονδιακής Γερμανίας. Πολλά έργα του μεταφράζονται και εκδίδονται στο εξωτερικό.

-1973: Κυκλοφορούν: «Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας», «Διάδρομος και σκάλα», «Γκραγκάντα», «Σεπτήρια και δαφνηφόρια» κ.ά

ritsos_16
     Γ. Ρίτσος, Λουί Αραγκόν, Αντώνης Αμπατιέλος, Χαρίλαος Φλωράκης, κατά την επίσκεψη του Αραγκόν στην Αθήνα

1972-83: Η Γκραγκάντα (1973) και το Κωδωνοστάσιο (1974) ευαγγελίζονται τον αντιδικτατορικό ξεσηκωμό (Πολυτεχνείο), αλλά και εγκαινιάζουν νέους εκφραστικούς τρόπους. Μετα-υπερρεαλιστική, εξπρεσιονιστική γραφή, αμάλγαμα λόγιας και λαϊκής γλώσσας. Ένας κόσμος ρευστός, όπου άνθρωποι, ζώα, πράγματα συνδιαλέγονται απειθάρχητα: «…Και τα λόγια διασταυρούμενα, ανταποκρίσεις, απομακρύνσεις, παρεξηγήσεις, τυχαίες συνέχειες -το πιότερο μονόλογοι- λόγια ασυνάρτητα, ασήμαντα, ερευνητικά, αναπάντητα, απαραίτητα…», σχολιάζει ο ίδιος. Ένα αλλόκοτο σύμπαν μυρμηγκιάζει στην αστείρευτη φαντασία του ποιητή. Ίσως αυτό να σημαίνει ο τίτλος Γίγνεσθαι (συγκεντρωτικός τόμος που εκδόθηκε το 1988), σε σχέση μ” ένα προηγούμενο «είναι».

Τα Επινίκια, επίσης συγκεντρωτικός τόμος που περικλείει ποιητικές συνθέσεις από το 1977 έως το 1983, ανακαλούν επικές μνήμες που προβάλλονται στο μέλλον. Ενορατικές συλλήψεις του υπερώριμου Ρίτσου, ο οποίος επενδύει, με όλη την ποιητική σκευή του και τον παράφορο λυρισμό του, άλλη μια φορά στο ιστορικό στοίχημα.

Προέκταση της ποίησής του η πεζή εννεαλογία Εικονοστάσιο ανώνυμων αγίων (1983-86), σύντηξη ατομικών και κοινωνικών βιωμάτων, αλλά και ερωτικών φαντασιώσεων.
Ο Γιάννης Ρίτσος πέθανε στις 11 Νοεμβρίου 1990, αφήνοντας  πενήντα (!) ανέκδοτες συλλογές ποιημάτων.

205185_110126475736860_1394993_n

Χειρόγραφο

ritsos_hiro

 

Ποιήματα
- «Τρακτέρ », (1934)
- «Πυραμίδες», (1935)
- «Επιτάφιος», (1936)
- «Το τραγούδι της αδελφής μου», (1937)
- «Εαρινή συμφωνία», (1938)
- «Το εμβατήριο του ωκεανού», (1940)
- «Παλιά μαζούρκα σε ρυθμό βροχής», (1943)
- «Δοκιμασία», (1943)
- «Ο σύντροφός μας», (1945)
- «Γειτονιές του κόσμου», (1949)
- «Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο», (1952)
- «Αγρύπνια», (1954)
- «Πρωινό άστρο», (1955)
- «Η σονάτα του σεληνόφωτος», (1956)
- «Χρονικό», (1957)
- «Πέτρινος χρόνος», (1957)
- «Αποχαιρετισμός», (1957)
- «Υδρία », (1957)
- «Χειμερινή διαύγεια», (1957)
- «Οι γειτονιές του κόσμου», (1957)
- «Η αρχιτεκτονική των δέντρων», (1958)
- «Όταν έρχεται ο ξένος», (1958)
- «Ανυπόταχτη πολιτεία», (1958)
- «Οι γερόντισσες κ” η θάλασσα», (1959)
- «Το παράθυρο», (1960)
- «Η γέφυρα», (1960)
- «Ο Μαύρος Άγιος, (1961)
- «Το νεκρό σπίτι», (1962)
- «Κάτω απ” τον ίσκιο του βουνού», (1962)
- «Το δέντρο της φυλακής και οι γυναίκες», (1963)
- «12 ποιήματα για τον Καβάφη», (1963)
- «Μαρτυρίες Α», (1963)
- «Παιχνίδια τ” ουρανού και του νερού», (1964)
- «Φιλοκτήτης», (1965)
- «Ρωμιοσύνη», (1966)
- «Ορέστης», (1966)
- «Μαρτυρίες Β», (1966)
- «Όστραβα», (1967)
- «Πέτρες, Επαναλήψεις, Κιγκλίδωμα», (1972)
- «Η Ελένη», (1972)
- «Χειρονομίες», (1972)
- «Τέταρτη διάσταση», (1972)
- «Η επιστροφή της Ιφιγένειας», (1972)
- «Ισμήνη», (1972)
- «Χρυσόθεμις», (1972)
- «18 Λιανοτράγουδα της Πικρής Πατρίδας», (1973)
- «Γκραγκάντα», 1973)
- «Διάδρομος και σκάλα», (1973)
- «Σεπτήρια και Δαφνηφόρια», (1973)
- «Καπνισμένο τσουκάλι», (1974)
- «Ο αφανισμός της Μήλος», (1974)
- «Ύμνος και θρήνος για την Κύπρο», (1974)
- «Κωδωνοστάσιο», (1974)
- «Χάρτινα », (1974)
- «Ο τοίχος μέσα στον καθρέφτη», (1974)
- «Η Κυρά των Αμπελιών», (1975)
- «Η τελευταία προ Ανθρώπου Εκατονταετία», (1975)
- «Τα επικαιρικά», (1975)
- «Ημερολόγιο εξορίας», (1975)
- «Μαντατοφόρες», (1975)
- «Θυρωρείο», (1976)
- «Το μακρινό», (1977)
- «Το ρόπτρο»
- «Γραφή Τυφλού»
- «Τα ερωτικά»
- «Ανταποκρίσεις», (1987)

Συλλογές
- «Ποιήματα – Α τόμος», (1961)
- «Ποιήματα – Β τόμος», (1961)
- «12 ποιήματα για τον Καβάφη», (1963)
- «Μαρτυρίες – Σειρά 1η», (1963)
- «Ποιήματα – Γ τόμος», (1964)
- «Μαρτυρίες – Σειρά 2η», (1966)
- «18 Λιανοτράγουδα της Πικρής Πατρίδας», (1973)
- «Ποιήματα – Δ τόμος»,  (1975)

Θεατρικά
- «Μια γυναίκα πλάι στη θάλασσα », (1942)
- «Πέρα απ” τον ίσκιο των κυπαρισσιών», (1947)
- «Τα ραβδιά των τυφλών», 1959)
- «Ο λόφος με το συντριβάνι»

Μεταφράσεις
- «Α.Μπλόκ: Οι δώδεκα», (1957)
- «Ανθολογία Ρουμανικής ποίησης», (1961)
- «Αττίλα Γιόζεφ: Ποιήματα», (1963)
- «Μαγιακόφσκι: Ποιήματα», (1964)
- «Ντόρας Γκαμπέ: Εγώ, η μητέρα μου και ο κόσμος», (1965)
- «Ιλία “Ερεμπουργκ: Το δέντρο», (1966)
- «Ναζίμ Χικμέτ: Ποιήματα», (1966)
- «Ανθολογία Τσέχων και Σλοβάκων ποιητών», (1966)
- «Νικόλας Γκιλλιέν: Ο μεγάλος ζωολογικός κήπος», (1966)
- «Ανθολογία Τσέχων και Σλοβάκων ποιητών», (1966)
- «Α.Τολστόη : Η γκρινιάρα κατσίκα», (1976)
- «Φ.Φαριάντ: Όνειρα με χαρταετούς και περιστέρια, (1988)
- «Χο Τσι Μινχ: Ημερολόγιο της φυλακής»

Ταξιδιωτικά
- «Εντυπώσεις από τη Σοβιετική Ένωση», (1956)
«Ιταλικό τρίπτυχο», (1982)

Πηγή:wikipedia,www.os3.gr

 

 

 

 

 

 

Μετάβαση στην κορυφή

Facebook